Kondycja włosów oraz skóry głowy odgrywa bardzo ważną rolę w kreowaniu własnego wizerunku i w znaczący sposób wpływa na poczucie własnej wartości. Przyjęło się, że piękne i zdrowe włosy to atut każdej kobiety. Niestety wraz z wiekiem następuje naturalny proces starzenia się skóry głowy oraz włosów. Nasze włosy zaczynają tracić na jakości i wykazywać oznaki siwienia. Pojawiają się takie problemy jak łamliwość włosów, bardzo często połączona ze zwiększoną wrażliwością skóry głowy, jej swędzeniem i innymi nawracającymi problemami. Jak przeciwdziałać i opóźnić zachodzące procesy w strukturze włosa? Najnowsze rozwiązania na wciąż rozwijającym się rynku włosowym pomagają utrzymać na dłużej włosy w dobrej kondycji mimo upływającego czasu.

 

BUDOWA WŁOSA

Skóra głowy zajmuje od 600 do 700 cm2, czyli około 3% powierzchni skóry człowieka. Składa się z trzech głównych warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Pokryta jest ogromną liczbą mieszków włosowych.

Włosy są nitkowatym, zrogowaciałym wytworem naskórka. Ich głównym budulcem jest keratyna wytarzana przez keratynocyty – komórki naskórka. Włos składa się z łodygi (całkowicie martwej części, widocznej na powierzchni skóry), korzenia (znajdującego się w naskórku), pochewki otaczającej korzeń, cebulki oraz brodawki.

Łodyga włosa zwana trzonem zbudowana jest z trzech warstw: rdzenia włosa, kory włosa oraz osłonki włosa. Kora włosa stanowi około 80% masy włosa. Znajdują się w niej barwniki odpowiedzialne za kolor włosów oraz włókniste komórki decydujące o podatności włosa na odkształcenia i stylizację. Osłonka włosa inaczej zwana łuską stanowi około 13% masy włosa. Pełni funkcje ochronne, jest najbardziej narażona na uszkodzenia termiczne oraz chemiczne.

Korzeń włosa znajduje się tuż pod powierzchnią naskórka w mieszku włosowym. Dolna część korzenia ze względu na swój charakterystyczny kształt nazywana jest cebulką włosa. W niej zawarte są aktywne komórki macierzy włosa, które ulegają nieustannym podziałom w wyniku czego powstaje włos.

Zaraz pod korzeniem włosa znajduje się brodawka włosa. To silnie ukrwiona część posiadająca wiele zakończeń włókien nerwowych. Tu zachodzi prawidłowe odżywanie włosa i jego stymulacja do wzrostu.

Mieszek włosowy otoczony jest bogatą siecią naczyń krwionośnych i nerwowych, uwrażliwiających na dotyk. Ponadto do każdego mieszka włosowego doczepiony jest mięsień przywłosowy odpowiedzialny za tworzenie tzw. gęsiej skórki. Powyżej brodawki umiejscowiony jest gruczoł łojowy, który odpowiada za prawidłowe natłuszczenie i nawilżenie oraz ochronę termiczną łodygi.

 

FAZY WZROSTU WŁOSA

Włosy rosną z szybkością około 0,3 mm na dobę, czyli około 1 cm na miesiąc. Tempo ich wzrostu jest uzależnione od różnych czynników w tym: wieku, pory roku, pory dnia czy stanu odżywienia organizmu. Przeciętnemu człowiekowi w ciągu dnia wypada do 100 włosów, natomiast z wiekiem zmniejsza się ich gęstość, stają się cieńsze i mniej wysycone barwnikiem. Życie pojedynczego włosa szacuje się na około 6-7 lat.

Każdy mieszek włosowy przechodzi regularny cykl wzrostu i wypadania. Wyróżnia się następujące po sobie fazy wzrostu włosa:

  • anagen – nazywany aktywnym wzrostem włosa, trwającym od 2 do 6 lat,
  • katagen – to krótkie stadium przejścia z fazy wzrostu do fazy spoczynku, trwa od 2 do 4 tygodni,
  • telogen – to inaczej faza względnego spoczynku włosa, trwa około 100 dni,
  • egzogen – to aktywna faza opuszczania mieszka włosowego przez włos,
  • kenogen – ostatnia faza życia włosa, to faza opuszczenia włosa z mieszka włosowego bez inicjacji fazy anagenu.

 

STARZENIE SIĘ WŁOSÓW I SKÓRY GŁOWY

Skóra głowy podobnie jak skóra twarzy i całego ciała z wiekiem zaczyna się starzeć. Proces starzenia tej części naszego ciała przebiega zupełnie inaczej niż np. skóry twarzy. Na skórze głowy nie występują bowiem zmarszczki, następują natomiast inne zmiany takie jak przebarwienia, które z kolei ze względu na pokrycie jej włosami, nie są widoczne. Te subtelne i powolne procesy biologiczne wywołują dopiero po pewnym czasie widoczne już gołym okiem objawy do jakich należą np. zmiana grubości, koloru czy ilości włosów.

Można wyróżnić dwie główne przyczyny starzenia się skóry głowy i włosów:

  • wynikające z wewnętrznych procesów (związane z wiekiem i menopauzą),
  • wynikające z działania zewnętrznych czynników, do których należą m.in.: stres oksydacyjny (wywołany zanieczyszczeniami środowiska oraz promieniowaniem słonecznym), niedostateczna i niewłaściwa pielęgnacja oraz styl życia (brak snu, ruchu, niewłaściwa dieta).

Istnieją również różne teorie dotyczące starzenia, z których najbardziej znane są:

  • teoria ograniczonych podziałów komórkowych (mówi o tym, że wraz z upływem czasu następuje spadek aktywności enzymu – telomerazy – co bezpośrednio łączy się ze starzeniem się komórek),
  • teoria genowa (podkreśla znaczenie roli genów, odpowiedzialnych za szybkość procesów starzenia),
  • teoria zaburzeń biochemicznych (zgodnie z tą teorią głównym powodem starzenia są wolne rodniki, które uszkadzają lipidy błon komórkowych, struktury białkowe oraz DNA),
  • teoria inflammagingu (organizm narażony na długotrwałe działanie określonych czynników chemicznych i fizycznych reaguje ze strony układu odpornościowego występowaniem przewlekłych procesów zapalnych, które powodują nieodwracalne zmiany w komórkach skóry, czego objawem są: suchość, złuszczenie i brak elastyczności skóry).

 

PROCES STARZENIA SIĘ NASKÓRKA

Naskórek, czyli najbardziej zewnętrzna część skóry starzeje się w bardzo charakterystyczny sposób. Po pierwsze warstwa rogowa staje się coraz grubsza w porównaniu do innych warstw ze względu na wolniejsze złuszczanie się martwych komórek. W wyniku tego skóra staje się coraz bardziej szara. Zanika również warstwa kolczysta i ziarnista przez co naskórek staje się cieńszy. Aktywność podziału komórek warstwy podstawnej ulega znacznemu spadkowi. Dochodzi do zaburzenia prawidłowego funkcjonowania naskórka i nieprawidłowości pracy gruczołów łojowych w związku z czym następuje nadmierna utrata wody oraz upośledzenie funkcji ochronnych. Skóra staje się sucha i spada poziom jej odżywienia.

 

PROCES STARZENIA SIĘ SKÓRY WŁAŚCIWEJ

Zaczyna się od zmniejszenia produkcji kolagenu i elastyny, co skutkuje zaburzeniu syntezy włókien podporowych i obniżeniu aktywności i syntezy fibroblastów. Upośledzeniu ulegają również naczynia krwionośne przez co następuje zakłócenie odżywienia tkanek i pogorszenie regulacji ich ciepłoty. Pojawiają się plamy starcze w wyniku zanikania liczby melanocytów. Dodatkowo obniżeniu ulega ilość gruczołów potowych, co z kolei utrudnia detoksykację skóry. Znacznemu upośledzeniu ulegają również procesy związane z regulacją hormonalną i immunologiczną oraz utrzymaniem odpowiedniej wartości pH.

 

PROCES STARZENIA SIĘ WŁOSÓW

Z wiekiem włosy zaczynają tracić swój naturalny kolor, stają się coraz cieńsze i mniej gęste oraz bardziej podatne na łamanie i kruszenie się. Coraz wolniej rosną. Stan włosów określają dwa kryteria:

  • Wiek biologiczny włosów- to naturalne procesy starzenia. Z wiekiem włosy tracą swoją gęstość, co wynika ze zmniejszenia ilości mieszków włosowych oraz ogólnego spowolnienia tempa ich wzrostu.
  • Wiek kosmetyczny włosów – najłatwiej ocenić go po wyglądzie włosów. Wynika najczęściej z nieprawidłowej pielęgnacji włosów i objawia się uszkodzeniami osłonki włosa oraz ich suchością. Ponadto ulegająca starzeniu się łodyga jest mniej odporna na działanie mechaniczne, termiczne i chemiczne. Pojawiają się siwe włosy ze względu na wyczerpanie się zapasów melaniny. Włosy zaczynają się puszyć, stają się matowe i tracą połysk.

 

SIWIENIE WŁOSÓW

Niewątpliwie pierwszą oznaką upływającego czasu jest pojawienie się siwych włosów. Najczęściej rozpoczyna się ono od skroni, a następnie przechodzi w kierunku czubka głowy. Siwienie jest nie do końca wyjaśnionym procesem.  Jedna z teorii mówi, że związane jest z upośledzeniem funkcjonowania komórek odpowiedzialnych za produkcję pigmentu (melaniny) w mieszkach włosowych wraz z upływem czasu, a co za tym idzie wyczerpywaniem się zapasu tego pigmentu. Włos całkowicie pozbawiony melaniny jest biały, natomiast ten częściowo pozbawiony barwnika – szarawy. U blondynów siwe włosy są znacznie później zauważalne niż u osób z ciemniejszymi odcieniami. Najpóźniej siwieją Afroamerykanie. Ponadto istnieje wiele czynników, które mogą wpływać na proces siwienia. Przede wszystkim są to czynniki genetyczne, ale również inne jak stres czy działanie wolnych rodników, które mogą znacząco przyspieszyć omawiany proces. Jeśli siwe włosy pojawiają się przed 20 rokiem życia mówi się o tzw. przedwczesnym siwieniu. Może być ono związane ze zmianami autoimmunologicznymi, np. chorobami tarczycy lub wynikać z wcześniej wymienionych uwarunkowań genetycznych.

 

PIERWSZE BADANIA DOTYCZĄCE STARZENIA SKÓRY GŁOWY

Jedne z pierwszych badań nad starzeniem włosów przeprowadzili w latach osiemdziesiątych Pinkus, Ebling oraz Kligman. Ebling odkrył, że niezależnie od wieku, włosy tej samej osoby wykazywały dużą różnorodność średnic, z przesunięciem w kierunku mniejszych średnic wraz z wiekiem. Pinkus pierwotnie sformułował termin łysienia starczego, natomiast Kligman przeprowadził pierwszą histopatologię porównawczą łysienia typu męskiego i łysienia starczego, dochodząc do wniosku, że łysienie typu męskiego i łysienie starcze to dwa wyraźnie różne procesy. Stwierdził, że miniaturyzacja mieszków włosowych, stany zapalne i zwłóknienia to cechy charakterystyczne łysienia typu męskiego, a łysienie starcze charakteryzuje się jedynie niewielkim zmniejszeniem rozmiarów mieszków włosowych. Badania histopatologiczne starzejących się włosów zostały dokładniej zbadana w 2003 r. przez Sperlinga, w 2005 r. przez Sinclaira i Chapmana, a w 2011 r. przez Whitinga. Wszyscy oni stwierdzili umiarkowane zmiany w całkowitej ilości wypadających włosów w proporcji pomiędzy długością okresu anagenu a długością okresu telogenu oraz w proporcji pomiędzy długością okresu terminalnego, a długością okresu elongacji w łysieniu starczym, a także znaczne podobieństwo do łysienia plackowatego.

Związane z wiekiem pogorszenie właściwości włosów jest związane ze zmianami pigmentacji (siwienie), średnicy, krzywizny, właściwości strukturalnych (rozciąganie, zginanie) oraz składu lipidowego. Największe badanie średnicy włosów u kobiet w zależności od wieku zostało przeprowadzone w 1988 r. Badanie wykazało, że średnica włosów w zależności od wieku nie prezentuje zależności liniowej, ale raczej krzywiznę, która wzrasta do maksimum w wieku 40 lat, a następnie maleje. Ponadto wykazano, że kobiety po menopauzie mają znacznie mniejszą średnicę włókien włosowych niż kobiety przed menopauzą oraz że średnica łodyg włosa zmniejsza się wraz z wiekiem, począwszy od 25 roku życia. Z upływem czasu następują dodatkowo zmiany lipidowe, które mają wpływ na przetłuszczanie, połysk, miękkość i gładkość włosów. Dwa główne źródła lipidów włosów to komórki macierzy włosa oraz gruczoły łojowe związane z mieszkami włosowymi. Ilość produkowanego łoju jest niska przed okresem dojrzewania, gwałtownie wzrasta w okresie dojrzewania i utrzymuje się na wysokim poziomie do 45–50, następnie spada. Przy czym spadek jest większy u kobiet niż u mężczyzn. W przeprowadzonych badaniach stwierdzono ponadto, że siwe włosy mają zwiększoną wrażliwość na warunki atmosferyczne oraz zwiększoną reaktywność na czynniki redukujące i utleniające. Siwe włosy są także bardziej wrażliwe na promieniowanie ultrafioletowe. Osłabienie fotochemiczne włosów obejmuje degradację i utratę białek włosowych oraz degradację pigmentu włosa. Promieniowanie UV-B odpowiada za utratę białek włosów, a promieniowanie UV-A za zmiany koloru włosów.

 

WSPÓLCZESNE SPOJRZENIE NA PROBLEM

Problemami związanymi z występowaniem objawów starzenia się skóry włosów i głowy zajmują się trycholodzy. Trychologia to stosunkowo nowa, bardzo dynamicznie rozwijająca się dziedzina wiedzy. Zajmuje się diagnozowaniem, leczeniem oraz wspomaganiem leczenia chorób włosów i skóry głowy, a także wprowadzaniem zdrowych nawyków w codziennej pielęgnacji tego obszaru ciała. Kluczowa dla pacjenta z problemem skóry głowy i włosów jest właściwa diagnostyka, która ma charakter interdyscyplinarny, a czasem nawet wymaga współpracy specjalistów z różnych dziedzin medycyny.

Bardzo często w specjalistycznych klinikach trychologicznych proponowane są innowacyjne zabiegi przeciwdziałające starzeniu się włosów i skóry głowy. Do takich zabiegów należą, np.:

  • mezoterapia bezigłowa i igłowa skóry głowy,
  • osocze na skórę głowy,
  • zabiegi trychologiczne wzmacniające włosy i nawilżające skórę głowy,
  • karboksyterapia skóry głowy,
  • infuzja tlenowa skóry głowy,
  • laseroterapia przeciw wypadaniu włosów,
  • terapia LED.

 

LASEROTERIAPIA

Laseroterapia przeprowadzana jest z użyciem specjalistycznego lasera LLLT. Skóra głowy naświetlana jest światłem o długości fali 630-670 nm, co powoduje pobudzenie mikrokrążenia w mieszkach włosowych, dotleniając i dożywiając cebulki włosowe. Energia świetlna generowana przez laser przekształcana jest w energię chemiczną, co pobudza metabolizm w komórkach skóry, mieszków włosowych i cebulek, aktywizując syntezę białek będących głównym budulcem włosów.

 

MEZOTERIAPIA BEZIGŁOWA SKÓRY GŁOWY

Polega na bezinwazyjnym wprowadzaniu w głąb skóry głowy, w procesie jonoforezy, aktywnych substancji zamkniętych w nanokapsułkach, takich jak: czynniki wzrostu, aminokwasy, ekstrakty roślinne, peptydy biomimetyczne oraz witaminy. Zastosowany prąd galwaniczny powoduje odpychanie naładowanych nanokapsuł od elektrody w wyniku czego następuje ich przejście przez warstwę rogową naskórka i dotarcie do komórek skóry, mieszków włosowych oraz cebulek włosów.

 

MEZOTERIAPIA IGŁOWA SKÓRY GŁOWY

Polega na wykorzystaniu małoinwazyjnych technik iniekcji w celu wprowadzenia substancji aktywnych w głąb skóry. Zastosowana metoda poprawia kondycję skóry głowy, stymuluje porost włosów i pomaga w zahamowaniu łysienia.

 

MEZOTERAPIA IGŁOWA SKÓRY GŁOWY Z WYKORZYSTANIEM OSOCZA BOGATOPŁYTKOWEGO

Osocze bogatopłytkowe składa się z czynników wzrostu, leukocytów oraz białek krwi. Podane do skóry głowy uwalnia w niej ponad 30 czynników wzrostu, które stymulują mieszki włosowe oraz pobudzają procesy naprawcze tkanek i wspomagają proces tworzenia nowych naczyń krwionośnych, poprawiając w ten sposób ukrwienie skóry głowy. Mechanizm działania iniekcji polega na wykorzystaniu naturalnych zdolności organizmu do regeneracji. Efekty zastosowanego zabiegu to zahamowanie nadmiernego wypadania włosów, zwiększenie ich gęstości i pobudzenie oraz przyspieszenie wzrostu włosów.

 

INFUZJA TELNOWA SKÓRY GŁOWY

To bezinwazyjny i bezbolesny zabieg polegający na zastosowaniu tlenu hiperbarycznego (tlen 96%) pod wysokim ciśnieniem i wprowadzeniu składników aktywnych w głębsze warstwy skóry. Dobroczynne efekty zabiegu to pobudzenie krążenia w skórze głowy, dotlenienie skóry, zwiększenie jej elastyczności czy wspomaganie gojenia stanów zapalnych.

 

KARBOKSYTERAPIA SKÓRY GŁOWY

Ta innowacyjna metoda polega na podawaniu w głąb skóry głowy medycznego dwutlenku węgla z wykorzystaniem cienkiej igły, co stymuluje tworzenie nowych naczyń krwionośnych, pobudza metabolizm, poprawia krążenie krwi oraz elastyczność skóry. W efekcie następuje głębokie odżywienie mieszków włosowych i cebulek włosów, a także pobudzenie pustych mieszków włosowych do produkcji nowych włosów, co pomocne jest w walce z przerzedzeniem się włosów i nadmiernym ich wypadaniem.

 

TERAPIA LED 

Luminoterapia to inaczej terapia światłem LED, polega na emitowaniu przez diody światła zimnego, które wywiera pozytywny wpływ na metabolizm komórkowy. Wytworzona energia świetlna pobudza mikrokrążenie skóry głowy, indukuje syntezę białek oraz wykazuje działanie seboregulujące i przeciwzapalne.

 

PODSUMOWANIE

W ostatnich latach wzrosła świadomość i potrzeba zachowania zdrowego i pięknego wyglądu włosów. Ludzie poszukują innowacyjnych rozwiązań w walce z upływającym czasem. Starzenie się skóry głowy i włosów to proces naturalny, którego nie jesteśmy w stanie całkowicie zahamować, jednak możemy opóźnić jego postęp. Na rynku coraz częściej słyszy się o nowoczesnych zabiegach wykonywanych w salonach trychologicznych pod nadzorem doświadczonych specjalistów. Zabiegi te są w stanie opóźnić zachodzące wraz z wiekiem zmiany i utrzymać zarówno włosy jak i skórę głowy w idealnym stanie. Należy również pamiętać, że odpowiednia pielęgnacja domowa jest niezbędna do podtrzymania efektów trychoterapii. Stan naszego zdrowia, dieta, ruch i nasze codzienne działania również mają na nie wpływ. Zabiegi anti-aging są obecnie jednym z niezbędnych elementów kompleksowej pielęgnacji.

 

BIBLIOGRAFIA

  1. Marlena Matysek-Nawrocka Maria Bernat, Michał Koziarski, Trychologia kosmetyczna jako metoda diagnozy oraz leczenia wybranych schorzeń skóry i włosów. Medyczne aspekty kosmetologii i dietetyki (s. 7-20), Wydawnictwo Naukowe TYGIEL sp. z o.o.
  2. Ralph M Trüeb, Hudson Dutra Rezende, and Maria Fernanda Reis Gavazzoni Dias, A Comment on the Science of Hair Aging, Int J Trichology. 2018 Nov-Dec; 10(6): 245–254
  3. Ralph M Trüeb, Jim P Henry, Mike G Davis, and Jim R Schwartz, Scalp Condition Impacts Hair Growth and Retention via Oxidative Stress, Int J Trichology. 2018 Nov-Dec; 10(6): 262–270
  4. Musiał Claudia, Trychologia kosmetologiczna i lekarska, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022
  5. Weronika Słupek, Trychologia kosmetyczna Pielęgnacja skóry głowy i włosów, Wydawnictwo FT Concept, Warszawa 2016

Autor:

Monika Rek

Mgr chemii, współzałożycielka i Safety Assessor w firmie MPR Labs. Ma kilkuletnie doświadczenie w branży beauty, w zakresie oceny bezpieczeństwa produktów kosmetycznych. Pomaga we wdrażaniu kosmetyków na rynek europejski.